7. sınıf’ın önemli konularından biri olan bu yazımızda kişi ekleri nelerdir, hangi tür sözcüklere gelir, iyelik ekleriyle neden karıştırmamak gerekir, bu konulara değineceğiz.
Kişi (Şahıs) Ekleri Nelerdir?
Şahıs ekleri, işin veya oluşun kim tarafından gerçekleştirildiğini gösteren eklerdir. Eylemi kimin yaptığını bildirir.
Şahıs ekleri fiillere, kip eklerinden sonra gelir. Türkçede altı kişi bulunur bunlar: “Ben, sen, o, biz, siz, onlar” dır. Fiillerin önüne bu ekleri getirdiğimizde hangi şahsa ait olduğunu belirleyebiliriz.
- (ben) sev-miş-im
- (sen) sev-miş-sin
- (o) sev-miş Not: 3. tekil şahsın şahıs eki yoktur.
- (biz) sev-miş-iz
- (siz) sev-miş-siniz
- (onlar) sev-miş-ler
Şahıs ekleri büyük ve küçük ünlü uyumu kurallarına uyarlar ve ekleri şu şekildedir: –m, -im, -n, -in, -sin, -k,-iz, -niz, -iniz, –siniz, -ler ve -sinler’
Şahıs eklerini iyelik ekleriyle karıştırmamak gerekir. Peki iyelik ekleri nedir? İyelik ekleri, adlara gelerek onlara aitlik anlamı katan, onların neye, kime ait olduğunu belirten eklerdir.
Ünsüzle biten bir sözcüğe geldiğinde iyelik ekleri şu şekilde karşımıza çıkar. Örneğin;
- kalem-im → 1. tekil kişi iyelik eki
- kalem-in → 2. tekil kişi iyelik eki
- kalem-i → 3. tekil kişi iyelik eki
- kalem-imiz → 1. çoğul kişi iyelik eki
- kalem-iniz → 2. çoğul kişi iyelik eki
- kalem-leri → 3. çoğul kişi iyelik eki
Ünlüyle biten bir sözcüğe geldiğinde ise iyelik ekleri şu şekilde karşımıza çıkar. Örneğin;
- anne-m → 1. tekil kişi iyelik eki
- anne-n → 2. tekil kişi iyelik eki
- anne-s-i → 3. tekil kişi iyelik eki
- anne-miz → 1. çoğul kişi iyelik eki
- anne-niz → 2. çoğul kişi iyelik eki
- anne-leri → 3. çoğul kişi iyelik eki
İyelik eklerini bulmak için sözcüğün başına benim, senin, onun, bizim, sizin, onların sözcüklerini getirerek kolaylıkla bulabilirsiniz. Örneğin;
- (benim) ülkem
- (senin) ülken
- (onun) ülkesi
- (bizim) ülkemiz
- (sizin) ülkeniz
- (onların) ülkeleri
Yukarıda da belirtildiği üzere iyelik ekleri isimlere gelerek aitlik bildirir. Şahıs ekleri ise eylemin kim tarafından yapıldığını bildiren eklerdir.
Yazı Önerisi: